Адам жасымен есептегенде мысықтың жасы нешеде

Әр адам өз асырандысының дені сау, ойнақы болуын және оның ұзақ өмір сүруін қалайды. Біз мысықтардың күтілетін өмір сүрудің ұзақтығы қандай екені, оған не ықпал ететіні және мысық жасының адам жасымен қандай ара қатынаста болатынын айтып береміз.

Үй жағдайында тұратын мысықтардың орташа өмір сүру ұзақтығы – 16 жыл. Олардың кейбіреулері жақсы күтім мен ауыр дерттердің жоқтығы шартымен шамамен 25 жыл өмір сүруі мүмкін.

Дала мысықтары орташа есеппен 2 жылдан 5 жылға дейін өмір сүреді. Олардың өмір сүру ұзақтығына ауыр және болжауға болмайтын жағдайлар, вирус тасымалдаушылармен ықтимал қатынасу және күтім мен емдеудің жоқтығы әсерін тигізеді.

Адам мен мысық жасын салыстырудың әртүрлі тәсілдері бар. Әжептәуір танымал тәсіл - мысық өмірінің бір жылын адамның 7 жылы деп есептеу. 

Тағы бір нұсқа бар - мысық өмірінің бірінші жылын 15, екіншісін 10 деп санап, келесі әрбір жылға 4 жыл қосу. Яғни, 2 жылда мысық адам жасымен есептегенде 25-ке толады, ал 3 жылда 29-ға толады.

Мысықтың өмірін адамдардағыдай балалық шақ, жастық шақ, кемелдік және қарттық кезеңдеріне бөлуге болады. Қартаюдың алғашқы белгілері жасы 7-ге толғаннан кейін пайда болады.

Бұл есептеулер әбден шартты, себебі әр ағзаның дамуы бірегей. Биологиялық жас әр мысықтың генетикасымен, денсаулығының жағдайы мен психикасымен айқындалады. Көптеген мысықтар көптеген жылдар бойы жастық шақ кезіндегідей ойнақы және қызыққұмар болып қала береді.

Егер сіз мысығыңыздың нақты жасын білмесеңіз, ветеринар оны анықтауға көмектеседі. Асырандыңыздың жасын тістері бойынша анықтауға болады: марғаулардың тістері кішкентай, жас (жасы 1-2-дегі) мысықтардың тістері берік және өткір, кемел (жасы 3-7-дегі) мысықтардың тіпті сау тістерінде де тіс тасы пайда болады, ал егде (жасы 10-нан асқан) мысықтардың тістерінде айқын зақымдар байқалады.

Мысықтардың өмір сүру ұзақтығына келесі маңызды факторлар ықпал етеді:

• генетикалық бейімділік және гендік аурулардың бар болуы;
• күтіп-ұстау жағдайлары (үй мысығы немесе дала мысықтары);
• ұрықсыздандырылған мысықтар әдетте ұзағырақ өмір сүреді;
• асырандының физикалық белсенділік деңгейі және жалпы денсаулық жай-күйі;
• азықтандыру рационы және азық сапасы;
• созылмалы сырқаттардың бар болуы;
• қоршаған орта қауіпсіздігі және ілеспелі күйзеліс;
• жүйелі ветеринарлық қарап-тексерулер.

Мысығыңыздың жай-күйін анықтау үшін, осы факторлардың әсерін есепке ала отырып, ветеринарлық маманға жүгіну керек.

Уақтылы ветеринарлық қарап-тексерулер. Мысықтардың тоғыз өмірі бар десе де, іс жүзінде олардың сырқаттары зырылдап және байқалмай күшейе түседі, сондықтан ветеринарлық клиникадағы жыл сайынғы чекапты кейінге қалдырушы болмаңыз. Асырандыңыздың жастық шақта да, егде жаста да мінез-құлқы мен жай-күйіндегі білінер-білінбес өзгерістерге назар аудару оның өмірін бірталай ұзартуы мүмкін.

Екпелер. Мысықтарды панлейкопенияға (мысық обасына), калицивирусқа, герпесвирустық ринотрахеитке және құтыруға қарсы егу маңызды. Бұл асырандыңызды қауіпті және ықтимал өлімге әкелетін аурулардан қорғайтын болады. Олардың көпшілігінен қорғанысты бір кешенді вакцинаның көмегімен қамтамасыз етуге болады. Қазақстанда құтырмаға қарсы егу міндетті алдын алу шараларының қатарына кіреді, және мемлекеттік ветеринарлық бағдарламалар аясында тегін жүргізіледі — кестені жергілікті ветеринарлық бекетте нақтылауға болады.

Зарарсыздандырылған. Зарарсыздандырылған және піштіру мысықтың өмір сүру ұзақтығын екі есе ұзартуы мүмкін, себебі әртүрлі ауруларды, және тіпті ісіктерді тудыратын гормондық теңгерімсіздік тәуекелдерін едәуір төмендетеді.

Азықтандыру. Арнайы азықты мысықтың жеке физиологиялық қажеттіліктері мен ерекшеліктерін есепке ала отырып таңдаңыз. Әдетте, салмағы 3 кг ересек жануар үшін азықтандыру нормасы күніне 25 г азықты, 4 кг мысық үшін — 40 г, 5 кг мысық үшін — 55 г азық құрайды, ал салмағы үлкенірек болғанда, салмағының әр килограммына 12 г азық қосу қажет. Асырандыңызды азықтандыру бойынша нақты ұсынымдар бойынша ветеринарға жүгініңіз.

Салмақты бақылау. Жасы үлкейген сайын үй мысығының белсенділігі төмендеп, зат алмасуы баяулайды. Мысығыңызды қосымша дәмділік порцияларымен еркелетпей, белсенді күнделікті іс-қимылдар реттілігін қалыптастырыңыз – сүйікті жануарыңызбен ойнаңыз, оны серуендеуге дағдыландырып, үйретіңіз. Осылайша сіз асырандыңыздың денсаулығына үлес қосып қана қоймай, сонымен қатар онымен қарым-қатынасты нығайта аласыз.

Орта қауіпсіздігі. Мысығыңызға үйде де, серуендер кезінде де қауіпсіз кеңістікті қамтамасыз етіңіз. Үйіңізде улы өсімдіктердің жоқтығын тексеріңіз, тұрмыстық химиялық заттарға қол жеткізуді шектеңіз, баулар мен жіптерді жасырып, терезелерге торларды орнатыңыз. Серуендеген кезде сенімді кеуделікті пайдаланыңыз.

Өмір сүру ұзақтығы ұзақ тұқымдар бар. Бұл генетикалық ерекшеліктермен және, басқа асыл тұқымды мысықтарға қарағанда, сырқаттарға бейімділігінің төмендігімен түсіндіріледі.

• Сиам мысығы орташа есеппен 12-ден 20 жылға дейін өмір сүреді.
• Орыс көк мысығы –12-ден 15 жылға дейін, бірақ кейбір мысық өкілдерінің жасы 25-ке дейін жетеді.
• Бирма мысығы – 9-13 жыл, бірақ көпшілігі 16 жыл өмір сүреді.
• Американдық қысқа жүнді мысық – 12-15, бірақ көбінесе 20 жыл өмір сүреді. 
• Рэгдолл – 12-ден 23 жылға дейін.

Әлемде күтілгеннен әлдеқайда ұзақ өмір сүретін мысықтар болған және әлі өмір сүруде.

• Крим Пафф – 38 жыл 3 күн өмір сүрді. Ол сфинкс тұқымды мысық болып, АҚШ-та өмір сүрген.
• Рекс Аллен – 34 жыл 59 күн. Ол да сфинкс тұқымды мысық болған.
• Скутер – 30 жыл 13 күн. Тұқымы – сиам мысығы.
• Флосси – ең қарт тірі мысық, жасы 29-да. Ол қаңғыбас мысық болған және ұзақ өмірінде бірнеше иесін ауыстырған. 

Адам жасына ауыстырған кезде, осы мысықтардың барлығы 100 жылдан астам өмір сүрген, ал бұл тіпті адамдар арасында да өте сирек кездесетін жайт. Жасы 21-ден асқан дарақтар ұзақ өмір сүрушілер болып саналады.

Мысықтың өмір сүру ұзақтығы мынадай маңызды факторларға байланысты болады:

• тұқымның және нақты жануардың генетикалық ерекшеліктері
• зарарсыздандырылған ұрғашы мысықтар және піштірілген еркек мысықтар ұзағырақ өмір сүреді
• денсаулығының жалпы жағдайы, жақсы иммунитет пен физикалық белсенділік 
• ет ақуызының мөлшері жоғары сапалы азықтандыру
• күйзеліс деңгейі және орта қауіпсіздігі